برنامه ریزی شهری
کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری
نویسنده: رضا دشتی برنجه - ۱۳۸٩/٥/٢۸

پیشینه ایجاد شهرداری‌ها و انجمن‌های بلدیه به‌عنوان نهادی که بیشترین سهم را در مشارکت شهروندان و وظایف کلی مدیریت شهری و چالش‌های اساسی پیشا روی مدیریت شهری به‌ویژه شهرداری‌ها در ایران

1- فلسفه وجودی

در مورد فلسفه تشکیل شهرداری رایج‌ترین نظری که موجود است مأخوذ از نظریه تشبیه حکومت، دولت و نهادهای دولتی به شرکت‌های تعاونی است. به موجب این نظریه، شهرداری یک شرکت یا سازمان تعاونی است که مردم یک شهر عموماً سیاستمداران قهری آن هستند. سهامداران از میان خود عده‌ای را به‌عنوان نماینده خود در شورای شهر انتخاب کرده اداره امور شهرها را به آنها می‌سپارند چون نمایندگان مذکور بالضروره اطلاعات و سازوکارهای لازم را برای اداره کردن شهر وحل مسائل پیچیده آن نداشته و فقط به‌علت اینکه به‌لحاظ شایستگی‌هایی که داشته‌اند و طرف اعتماد مردم شهر بوده‌اند، انتخاب شده‌اند بنابراین همان طور که در شرکت‌های تعاونی نیز متداول است آنها شخصی را که صلاحیت علمی و عملی و اخلاقی کافی برای اداره کردن شهر و شهرداری راداشته باشد به‌عنوان شهردار انتخاب و اداره امور شهر را به او واگذار کرده و خود بر کار او نظارت می‌کنند.

در تقریری ساده و موجز می‌توان فلسفه وجودی شهرداری‌ها را اینگونه بیان کرد که مردم شهر دارای یک سلسله نیازهای مشترک هستند که هر یک به تنهایی قادر نیستند آنها را برای خود تأمین کنند و اگر هم قادر باشند بعضی از آنها را بدون مشارکت دیگران تأمین کنند حداقل اشکالی که دارد این است که هزینه تأمین انفرادی آنها بسیار سنگین بوده از عهده همه کس ساخته نیست و گاهی ممکن است مرغوبیت و مطلوبیت کافی نیز نداشته باشد.علاوه بر آن مردم شهر به معابر عمومی، پارک‌های عمومی، نظافت و زیبایی شهر و بسیاری دیگر از این نوع تسهیلات و مسائل احتیاج دارند که غیرممکن است بتوانند به‌طور انفرادی آنها را برای خود تأمین کنند. پس برای اینکه قادر باشند همه این مزایا را با هزینه کم برای خود فراهم سازند، اقدام به تشکیل سازمانی مشترک به نام شهرداری می‌کنند. همچنین برای اینکه شهرداری طبق دلخواه آنها رفتار و عمل کند و هزینه تمام خدمات و تأسیسات را به‌نحوی عادلانه بین اهالی سرشکن و از آنها وصول کند و به مصرف واقعی برساند، و وجوه مذکور با رعایت کامل صرفه و صلاح به مصرف برسد، نمایندگانی را از طرف خود به‌عنوان عضو شورای شهر انتخاب می‌کند تا شورای مذکور، شهرداری شایسته انتخاب کرده اداره امور شهر را به‌عهده او واگذار و خود بر کار او نظارت کنند.

 2- تمرین قانونمداری و مشارکت اجتماعی

امروزه دیگر در نقش مؤثر شهرداری‌ها در رشد اجتماعی مردم جای هیچ‌گونه تردیدی نیست چون با ایجاد و توسعه و تقویت شهرداری‌ها مردم محل در امور مربوط به‌خود دخالت و نظارت کرده و در تصمیم‌گیری شرکت می‌کنند.طبیعـی اسـت از یک سـو نسبت به تمامی این مؤسسات، احساس علاقه کرده و درصورت لزوم از آنها تا سر حد امکان دفاع کنند و از سوی دیگر با استفاده از نیروی خلاق فکری و امکان کاربرد و یا حداقل عرضه آزادانه ابتکارات خویش در تقویت اساس نهادهای محلی گام بردارند.

امروزه وظایف شهرداری‌ها درکشور ما روز به روز سنگین‌تر و دامنه خدمات شهری گسترده‌تر می‌شود، از این رو، شهرداری‌ها باید در بهبود عمران شهرها گام‌های بلندتری برداشته و در تحقق هر چه بیشتر نظام مردم سالار موفقیت چشمگیری کسب کنند چرا که در روزگار ما دیگر نمی‌توان مشارکت مردمی را به عنوان یکی از راهبردهای تلاش حداکثری برای بهترین نحوه مدیریت خرد و کلان لحاظ نکرد. عدم‌احترام به افکار عمومی، دیگر برای هر سازمان مسئولی به مثابه ‌خودکشی تلقی می‌شود.

مردمی که مسئولیت خود را در بهبود بخشیدن به امور عمومی و محلی به خوبی شناخته‌اند، سهم خود را در ساختن بنای استقلال مملکت خود تشخیص داده‌اند نباید از دخالت در عادی‌ترین امور مربوط به‌خودشان محروم کرد. شورای شهر، همان مجلس شورای اسلامی کوچک است که در آنجا باید افراد یک کشور، تمرین نمایندگی پارلمان را بکنند.حقوق شهروندی، امروز با الزامات و اقتضائات خاص خود مشارکت همه جانبه‌ای را می‌طلبد. در این سر فصل، قانونمداری و عدالت 2رکن اساسی برای هر مشارکت مدنی محسوب می‌شود. با این تو‌صیفات باید گفت که این مداخله داوطلبانه اهالی است که به فعالیت‌های عمرانی، خدماتی، اجتماعی و فرهنگی یک شهر جان و حیات می‌بخشد و آن‌را پایدار می‌سازد.

رضا دشتی برنجه
زادگاهم شهر تکاب است ودوستش دارم خوشحال میشم دوستان وهمشهری هایم در خصوص وبلاگ ومطالبش نظر دهند
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :