برنامه ریزی شهری
(دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری دانشگاه آزاد قزوین)
نویسنده: رضا دشتی برنجه - ۱۳٩٠/۳/٢۳

معاونت برنامه ریزی وتوسعه شهری بعنوان راهبردی ترین معاونت در مجموعه سازمان شهرداری تهران درانجام وظایف وماموریت ذاتی خود هم اکنون با مشکلات ومسائلی دست به گریبان است که ناشی از فقدان تعریف وتبیین وتثبیت این حوزه در ساختار وفرایند فعالیت های شهرداری است .

*      مهتمرین مسائل ومشکلات ::

  • فقدان برنامه راهبردی و عملیاتی جامع  برای مناطق
  • تداخل وبرخوردهای سلیقه ای سازمان ها ومعاونت های ستاد مرکزی با مناطق درتدوین و اجرای برنامه ها
  • ابلاغ برخی برنامه وفعالیت ها در در طول سال از ستادمرکزی بدون توجه به منابع اعتباری وتوان مناطق
  • عدم وجود مکانیزم قانونی نظارت کافی بر فعالیتها ودخل وخرج منطقه
  • کامل نبودن ساختار سازمانی معاونت وچیدمان نیروی انسانی براساس وظایف بالفعل وبالقوه آن
  • اجرای برنامه بدون توجه به پشتوانه پژوهشی آن
  • اجرای برنامه وتدوین برنامه یکساله بدون توجه به اسناد بالادستی

*    راهکارها :

 اهمیت و نقش این معاونت زمانی کارآمد و کارآ خواهد بود که بتواند دو نقش اساسی و راهبردی را در فرایند و گردش فعالیت های شهرداری ایفا نماید .

این دو نقش که شاید بتوان گفت ماموریت و وظیفه اصلی آن را نیز می باشد شامل :

·        الف  :  برنامه ریزی 

·         ب :  نظارت

علاوه بر این برای حک و نهادینه سازی این دو نقش ضرورت توجه و تحول در ساختار سازمانی آن نیز بعنوان ابزار و وسیله ای جهت تحقق این وظایف راهبردی است .

·        ساختار سازمانی

ساختار سازمانی معاونت هماهنگی و برنامه ریزی با آنچه که اکنون در معاونت هماهنگی و برنامه ریزی و ماموریت ذاتی آن

دچار نوعی تضادوآشفتگی است .

·        برنامه ریزی ونظارت

یکی از وظایف ذاتی معاونت ، برنامه ریزی وطرح ریزی برای فعالیت ها و هدف گذاری سالانه برای سازمان می باشد که هم اکنون این برنامه ریزی جهتی معکوس دارد به طوری که معاونتهای اجرایی پروژه ها را پیش بینی کرده و این حوزه تنها وظیفه جمع آوری و جمع بندی نهایی را بر عهده دارد درحالی که اگر بر چرخه کامل برنامه ریزی اعتقاد داشته باشیم باید سه مرحله آن تحت نظارت این حوزه انجام گیرد

مرحله اول: برنامه ریزی با تمامی شاخص ها در این حوزه

 مرحله دوم :شامل اجرا و عملیات در حوزه های اجرایی

 مرحله سوم بررسی و کنترل فعالیت و انطباق آن با اهداف و پیش بینی ها و بررسی انحراف در این حوزه

مرحله چهارم که شامل بازنگری و تدوین دوباره برنامه است در این حوزه انجام گیرد .

نکته مهم اینکه در این چرخه سه مرحله در این حوزه باید انجام وتنها مرحله عملیات در معاونت های اجرایی انجام گیرد.

·        اقدام اساسی :

-                      نهادینه سازی برنامه ریزی در حوزه هماهنگی و برنامه ریزی

-                      ارتقاء و تقویت نظارت بر اجرا

-                      کنترل کلیه فرایندها وبرنامه ها براساس ردیف اعتباری وبرنامه سالانه

نکته :توضیح لازم این که برای رسیدن به یک وحدت رویه برای تغییر ویا شروع هر اقدامی بسط وگسترش ارتباط وایجادیک سیستم برای تبادل نظر وشکل گیری فصل مشترک فکری برای تولید مبانی نظری از طریق همایش ،هماندیشی وتشکیل کارگروه ضرورت مهم بوده تا باخرد جمعی وکاهش سعی وخطا مطلوب ترین وپایدار ترین نتیجه را بدست آورد .

نویسنده: رضا دشتی برنجه - ۱۳٩٠/۳/٢۳

برنامه ریزی

برنامه ریزی عملی یا فعلی است برای ایجاد « نظم » و هدف برای هر اقدامی است که برای زندگی خصوصی یا مجموعه سازمانی و نهادی انجام می گیرد در این راستا شهرداری تهران نیز مستثنی از این قاعده نبوده و با توجه به گستردگی و پیامد و تاثیر فعالیت های آن بر روند روزمره زندگی شهروندان می تواند پیشرو و توسعه یافته در این زمینه باشد .

در همین راستا تهیه طرح راهبردی ساختاری و به تبعیت آن برنامه 5 ساله توسعه محلات طرح های موضعی و موضوعی ، طرح تفصیلی ابزارهایی جهت نهادینه سازی « برنامه ریزی » در مدیریت و نگهداری شهر تهران است .

به نظر می رسد نوع برنامه ریزی در شهرداری تهران اگر به گزافه نگوییم « سلیقه ای » و « آشفتگی » است و یا بهتر باید بگوییم اصلاً برنامه ریزی هدفمند و بلند مدت میان مدت و کوتاه مدت وجود دارد اگر هست مصادیق آن چیست اگر هست اجرا می شود و یا هر کسی از ظن خود و سلیقه آن را اجرا می کند ؟

فرایند برنامه ریزی شهرداری تهران از چند شاخص اصلی پیروی می کند .

الف : بر اساس ذات و ماموریت هر سازمان یا شرکت های شهرداری

ب : برنامه های یکساله اجرایی توسط مناطق

بر اساس همین شاخص ها مناطق یا سازمانها یک « ماموریت » یکساله و کوتاه مدت برای خود تدوین و در طول سال اجرا می نمایند که گاهاً این ماموریت از سیاست های کلی و اسناد بالا دست تبعیت می کند و یا حتی در برخی موارد این اسناد مغایر با « برنامه های»  کلان شهرداری تهران و اسناد بالا دست می باشد .

روند فعلی به اصطلاح « برنامه ریزی » در مناطق و شهرداری اینگونه است که هر حوزه یا سازمان یک مجموعه فعالیتی را پیش بینی کرده و آن را در سال اجرا می کند و هیچ گونه نظارت و کنترل در تطابق و مغایرت آن با سیاستهای کلی صورت نمی گیرد و یا حداقل می توان گفت متولی وجود ندارد .

از طرف دیگر بر اساس مفاهیم و مبانی ، برنامه ریزی باید « متمرکز » « جامع » و دارای اهداف معین صورت گیرد که بتواند در « هماهنگی » لازم میان بخش های مختلف ایجاد نماید .

 * ویژگی های برنامه ریزی در شهرداری تهران

- پراکنده در سازمانها و مناطق و شرکت ها

- فاقد هدف معین

- بدون هماهنگی با اسناد بالا دست

-  سلیقه ای و شرایط خاص

مهم ترین چالش ها

-          اتلاف منابع مادی و معنوی شهرداری

-          آشفتگی و هرج و مرج در مدیریت

-          فقدان احساس مسئولیت جهت حفظ منابع

-          بوجود آمدن بحرانهای عمیق و مثل آلودگی هوا ، ترافیک ، بافت فرسوده ....

-          گستردگی توسعه بی رویه شهر

-          افزایش هزینه زندگی و خدمات

پیشنهادات:

-   معاونت برنامه ریزی وتوسعه شهری بر اساس نظام و چرخه برنامه ریزی مسئولیت تدوین و طرح ریزی ، کنترل و بررسی و بازنگری را بر عهده گرفته و سایر حوزه ها تنها وظیفه اجرا و عملیات برنامه را داشته باشند .

تقویت جایگاه معاونت برنامه ریزی وتوسعه شهری در مدیریت مناطق جهت نهادینه سازی برنامه ریزی

نویسنده: رضا دشتی برنجه - ۱۳٩٠/۳/٢۳

مفهوم توسعه :

توسعه بر گرفته از کلمه انگلیسی development بوده که در معادل سازی آن زبان فارسی در گرایش های مختلف معانی متعدد و وابسته به آن موضوع دارد .

آنچه از مفهوم توسعه همه متخصصان و صاحب نظران بر آن متفق القولند توسعه دارای دو مفهوم کاربردی است مفهوم اول به معنای گسترده و بسیط نمودن و با عبارتی افزایش پهنای و طول و عرض موضوع است و مفهوم دوم دیگر آن غنی سازی و عمق بخشی و کارا نمودن آن است .

به عبارتی مفهوم توسعه فیزیکی معادل دو کلمه pevelopment ، Enlargement بوده و معنای دیگر توسعه معادل Enrichment یعنی غنی سازی و عمق بخشی و توسعه درونی است .

تعاریف متعدد توسعه :

·        توسعه ، تغییر هدفدار برای حصول به هدفی خاص

·        توسعه عبارت است از یک تحول تاریخی در تمام جنبه های سیاسی ، اقتصادی ، فرهنگی و اجتماعی جامعه

·        توسعه جریانی چند بعدی که مستلزم تغییرات اساسی در ساخت اجتماعی ، طرز تلقی و باورهای عمومی است

·        توسعه یک روند خلاق و نوآور در جهت تغییرات زیر بنایی در سیستم اجتماعی

·        توسعه فرایندی است تحول آفرین از روش سنتی به مدرن


معاونت برنامه ریزی توسعه شهری

معنی و مفهوم تبین شده در ذهن و شکل گیری و فلسفه وجودی توسعه در معاونت برنامه ریزی وتوسعه شهری مفهوم غنی سازی و هویت بخشی به شهر تهران بر اساس ماموریت تدوین شده به آن می باشد و به عبارتی در فرایند و روند انجام فعالیت ها این معاونت باید در مرحله نخست نسبت به تثبیت مفهوم برنامه ریزی به صورت اعم در ساختار و سازمان شهرداری تهران اقدام و در مرحله دوم نسبت به توسعه کیفی یا همان غنی شده اقدام نماید

و بر اساس چرخه برنامه گرایی ؛ برنامه ریزی ، کنترل و بازنگری برنامه  توسط این معاونت و اجرای آن توسط معاونت های اجرایی صورت گیرد.

رضا دشتی برنجه
زادگاهم شهر تکاب است ودوستش دارم خوشحال میشم دوستان وهمشهری هایم در خصوص وبلاگ ومطالبش نظر دهند
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :